نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۱۰ مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۱۹
موضوع : ملاک تعیین درجه جرم و شمول مرور زمان در جرایم دارای مجازات‌های تخییری
تاریخ نظریه : ۱۴۰۵/۰۲/۱۹
شماره نظریه : ۷/۱۴۰۴/۸۱۰
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۸۹-۸۱۰ک
استعلام :
مجازات جرمی (تحصیل مال از طریق نامشروع) حسب قانون، حبس یا جزای نقدی است. با توجه به سال وقوع بزه، از حیث حبس مشمول قواعد مرور زمان تعقیب است اما از حیث جزای نقدی هنوز مشمول مرور زمان نمی‌باشد. دادگاه بدوی متهم را به حبس محکوم کرده است محکوم‌علیه اظهار داشته که موضوع مشمول مرور زمان تعقیب است و لذا تقاضای تجدیدنظرخواهی کرده است. حال سؤال این است که با توجه به مطرح بودن پرونده در مرجع تجدیدنظر و لحاظ اختیار دادگاه بدوی در تعیین مجازات حبس، مورد مشمول مرور زمان تعقیب است یا از حیث مجازات جزای نقدی، مورد مشمول مرور زمان تعقیب نمی‌باشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
برای تعیین درجه جرم واحد که دارای مجازات‌های قانونی متعدد تخییری است، ابتدا باید هر یک از مجازات‌ها مستقل از دیگر مجازات‌ها با توجه به شاخص‌های مقرر در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و تبصره‌های آن، درجه‌بندی شود و پس از آن، بالاترین درجه مجازات قانونی، ملاک تعیین درجه «جرم» است. بر این اساس، بزه موضوع ماده ۲ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷ مذکور در فرض استعلام که دارای دو نوع مجازات قانونی تخییری حبس سه ماه تا دو سال (که مطابق شاخص‌های مذکور در ماده ۱۹ یاد‌شده و تبصره ۲ این ماده، جرم تعزیری درجه شش است) و جزای نقدی نسبی معادل دو برابر مال به دست آمده می‌باشد (که مطابق رای وحدت رویه شماره ۷۵۹ مورخ ۲۰/۴/۱۳۹۶ هیات عمومی دیوان عالی کشور، جرم تعزیری درجه هفت محسوب می‌شود)، جرم تعزیری درجه شش محسوب می‌شود و با انقضاء مدت پنج سال موضوع بند «ت» ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، مشمول مرور زمان تعقیب مذکور در این ماده می‌شود و دادگاه تجدید نظر نیز حسب مورد با عنایت به بند «ت» ماده ۴۵۰ و بند «ب» ماده ۴۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، باید به لحاظ شمول مرور زمان موضوع بند «ث» ماده ۱۳ قانون اخیرالذکر، قرار موقوفی تعقیب صادر کند.
محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است بنابراین صحت آن را باید بررسی نمایید.
چکیده نظریه
در جرمی که قانون برای آن مجازات‌های تخییری مانند حبس یا جزای نقدی مقرر کرده است، هر مجازات باید به‌طور مستقل بر اساس ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی درجه‌بندی شود و سپس بالاترین درجه مجازات، ملاک تعیین درجه جرم قرار گیرد.
در بزه تحصیل مال از طریق نامشروع، حبس سه ماه تا دو سال، جرم تعزیری درجه شش و جزای نقدی نسبی، جرم تعزیری درجه هفت محسوب می‌شود؛ بنابراین، درجه جرم، درجه شش است. در نتیجه، با گذشت پنج سال، جرم مشمول مرور زمان تعقیب موضوع بند «ت» ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی خواهد بود.
چنانچه پرونده در مرحله تجدیدنظر مطرح باشد، دادگاه تجدیدنظر باید به استناد مقررات قانونی، به دلیل شمول مرور زمان، قرار موقوفی تعقیب صادر کند.
