قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان

قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان
مصوب 1391/01/15 با اصلاحات و الحاقات بعدی

ماده 1
(اصلاحی 1403/11/16)- در هر دوره مجلس شورای اسلامی حداکثر سه ماه پس از افتتاح مجلس، هیات نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان که از این پس «هیات» نامیده می‌شود، مرکب از افراد زیر تشکیل می‌گردد:

الف (اصلاحی 1403/11/16)- شش نفر از نمایندگان به انتخاب مجلس

ب (اصلاحی 1403/11/16)- یک نفر از اعضای کمیسیون اصل نودم قانون اساسی از بین داوطلبان عضویت در هیات به انتخاب مجلس

پ (اصلاحی 1403/11/16)- یک نفر از اعضای کمیسیون قضایی و حقوقی از بین داوطلبان عضویت در هیات به انتخاب مجلس

ت(اصلاحی 1403/11/16)- یکی از نواب رئیس به انتخاب هیات رئیسه مجلس برای هر سال

تبصره 1- هیات رئیسه مکلف است برای ثبت نام متقاضیان عضویت در هیات یک هفته مهلت تعیین نماید.
تبصره 2(اصلاحی 1403/11/16)- اعضای هیات رئیسه مجلس به جز نایب رئیس انتخاب شده توسط هیات رئیسه، نمی توانند به عضویت هیات درآیند. در صورتی که هر یک از اعضای هیات به عضویت هیات رئیسه مجلس انتخاب شود، عضویت وی در هیات لغو و فرد جایگزین مطابق فرآیند این ماده انتخاب می‌شود. نصاب انتخاب اعضای هیات در مجلس، اکثریت نسبی نمایندگان حاضر است.
تبصره 3(اصلاحی 1403/11/16)- هیات از بین اعضای خود یک رئیس، یک نایب رئیس، یک دبیر و یک سخنگو انتخاب می کند.
تبصره 4- در صورت غیبت غیرموجه هر یک از اعضای انتخابی در سه جلسه متوالی و یا یک چهارم جلسات متناوب در مدت شش ماه، یا ضرورت تغییر هر یک از اعضای هیات به تشخیص اعضای جلسه فرد جایگزین مطابق این ماده انتخاب می‌شود.
تبصره 5(الحاقی 1403/11/16)- هیات رئیسه مجلس مسئول اجرای این ماده و تشکیل هیات در مهلت مقرر و با ترکیب مذکور است.
تبصره 6(الحاقی 1403/11/16)- در بندهای «ب» و «پ»، چنانچه هیچ یک از اعضای کمیسیون های مذکور داوطلب عضویت در هیات نباشند، به همان میزان به تعداد اعضای بند «الف» اضافه می‌شود.

ماده 2
هیات صلاحیت رسیدگی به امور زیر را دارد:

الف - گزارش‌های واصله درباره سوء استفاده و تخلف مالی یا اخلاقی نماینده و درآمدها و هزینه‌های غیرمتعارف وی

ب - گزارش‌های مربوط به رفتار خلاف شوون نمایندگی

پ - گزارش‌های واصله درباره اعمال خلاف امنیت ملی کشور و سایر اعمال مجرمانه از بعد انتظامی

ت (اصلاحی 1403/11/16)- گزارش های هیات رئیسه مجلس درباره غیبت و تاخیر در جلسات شعب، صحن و کمیسیون ها و بی نظمی هر یک از نمایندگان مطابق مواد قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی

ث(الحاقی 1403/11/16)- درخواست هر یک از اعضای هیات برای شروع رسیدگی به تخلفات مذکور در این قانون

تبصره 1- منظور از موارد خلاف شوون نمایندگی رفتار خلاف عرف مسلم نمایندگی است به نحوی که نوعاً نمایندگان آن را خلاف شان بدانند.
تبصره 2- گزارش‌هایی در هیات قابل رسیدگی است که مشخصات کامل ارسال‌کننده را دارا باشد مگر این که مستندات ارائه شده کافی بوده یا اعتبار و هویت گزارش‌دهنده توسط هیات احراز شود.
تبصره 3- هرگاه هیات احراز نماید گزارش‌دهنده جهت هتک حرمت نماینده یا تشویش اذهان عمومی یا مسئولین اقدام به تنظیم و ارسال گزارش کرده مکلف است مراتب را همراه با مدارک مربوط جهت پیگیری قضایی به مرجع قضایی ارسال نماید و رونوشتی از آن را در اختیار نماینده قرار دهد.
تبصره 4- تعقیب کیفری نماینده مانع رسیدگی هیات به تخلفات موضوع این قانون و شوون نمایندگی نیست.
تبصره 5 - هیات ضمن رسیدگی به تخلفات موضوع این قانون، مراتب کیفری آن را به مرجع قضایی ذی‌صلاح اعلام می‌نماید.

ماده 3
دریافت هرگونه هدیه نقدی یا غیرنقدی غیرمتعارف از اشخاص حقیقی یا حقوقی خصوصی یا عمومی و دولتی داخلی یا خارجی تحت هر عنوان توسط نمایندگان ممنوع و مرتکب مستوجب اعمال مجازات ماده (6) این قانون است.

تبصره (الحاقی 1403/11/16)- دریافت هدیه در ماموریت های فردی یا جمعی و دیدارهای رسمی با هیات ها، مقامات و سایر طرفهای خارجی از شمول این ماده مستثنی است، لیکن در اینگونه موارد نماینده یا رئیس گروه سفر ملزم است هدایای غیرمتعارف را پس از اتمام ماموریت برای نگهداری در اختیار مجلس قرار دهد.
حدود و شاخص های هدایای غیرمتعارف، در دستورالعمل اجرایی موضوع ماده (12) این قانون تعیین می‌شود.

ماده 4
سوء استفاده از اختیارات نمایندگی و اخذ هر نوع امکانات و امتیازات از بخشهای دولتی، عمومی و خصوصی به هر عنوان و هر شکل، توسط نماینده به نفع خود و اقربای وی به ناحق و اعمال نفوذ و استفاده از سمت نمایندگی برای این منظور و سوءاستفاده از اطلاعات و اسناد در دسترس وی ممنوع و مرتکب مستوجب اعمال مجازات ماده (6) این قانون است.

ماده 5
(اصلاحی 1403/11/16)- هیات به گزارش‌های واصله درباره هر یک از نمایندگان به صورت محرمانه رسیدگی می‌نماید و در صورتی که تخلف را متوجه نماینده بداند در اولین جلسه از نماینده دعوت و پس از مذاکره با وی و نیز استعلام از مراجع ذی‌ربط تصمیم لازم را اتخاذ می‌نماید.مراجع امنیتی و انتظامی با رعایت ضوابط و مقررات امنیتی آن مجموعه، موظف به همکاری و ارائه پاسخ به استعلامات و اطلاعات لازم به هیات می‌باشند.
تبصره - هیات موظف است قبل از صدور رای، دفاعیات نماینده را استماع نماید.

ماده 6
(اصلاحی 1403/11/16)- هیات با توجه به اهمیت تخلفات و شرایط و موقعیت ارتکاب آنها نسبت به‌اعمال یک یا چند مجازات ذیل تصمیم می‌گیرد:
الف - تذکر شفاهی بدون درج در پرونده
ب - تذکر کتبی با درج در پرونده کارگزینی
پ - اخذ تعهد کتبی مبنی بر عدم تکرار تخلف
ت - کسر حقوق از یک ماه تا یک سال به میزان یک‌دوم
ث - محرومیت از عضویت در مجامع و شوراها یا کمیته‌های تحقیق و تفحص یا کمیسیون های خاص مجلس
ج - محرومیت از نامزدی برای عضویت در هیات رئیسه مجلس و هیات‌رئیسه کمیسیونها
چ - اعلام یک یا چند تخلف نماینده در جلسه غیرعلنی توسط رئیس مجلس
ح - اعلام یک یا چند تخلف نماینده در جلسه علنی توسط رئیس مجلس
تبصره 1(اصلاحی 1403/11/16)- در صورتی که هیات تشخیص دهد دارایی نماینده به ناحق افزایش یافته است، تا قبل از انتخابات دوره بعد موضوع را به اطلاع شورای نگهبان می‌رساند و جهت رسیدگی به دستگاه قضایی ارسال می‌نماید.آرای قطعی صادره هیات بدوی و تجدیدنظر به شورای نگهبان ارسال می‌شود.
تبصره 2- کلیه امور مربوط به حقوق نمایندگی ملت که در قانون اساسی به آن تصریح شده است اعم از اظهارنظر و اعلام مواضع در مسائل داخلی و خارجی کشور و آزادی در انجام وظایف قانونی و اعمال رای خود و کسب اخبار و اطلاعات مورد نیاز وظایف نمایندگی و قانونگذاری و تحقیق و تفحص در تمام امور کشور و سوال و استیضاح وزرا و رئیس جمهور و رای اعتماد و رای عدم اعتماد و ماموریت‌های محوله که همه آنها در راستای ایفای وظایف نمایندگی به‌عمل می‌آید از شمول مجازات موضوع این ماده مستثنی است.

ماده 7
هرگاه موضوع رسیدگی هیات، گزارش‌های واصله علیه یکی از اعضای هیات مذکور باشد وی حق شرکت در جلسه مربوط را ندارد.

ماده 8
(اصلاحی 1403/11/16)- تصمیمات هیات در خصوص اعمال بندهای (الف)، (ب) و (ت) ماده (6) این قانون قطعی است و در سایر موارد ظرف ده روز توسط نماینده مربوط قابل اعتراض می‌باشد. در این صورت موضوع در جلسه هیات تجدیدنظر مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

ماده 9
(اصلاحی 1403/11/16)- کمیسیون آیین‌نامه داخلی مجلس از بین نمایندگان داوطلب که دارای یکی از شرایط زیر باشند، از هر گروه سه نفر و جمعاً نه نفر را به عنوان اعضای هیات تجدیدنظر انتخاب و معرفی می کند:
الف- حداقل سه دوره کامل سابقه نمایندگی
ب- جزء هفت نفر از مسن ترین نمایندگان
پ- نمایندگان دارای سابقه قضاوت یا مدرک تحصیلی حداقل کارشناسی رشته حقوق
تبصره 1(اصلاحی 1403/11/16)- اعضای کمیسیون آیین‌نامه داخلی مجلس و هیات بدوی نمی توانند به عنوان عضو هیات تجدیدنظر انتخاب شوند.
تبصره 2(اصلاحی 1403/11/16)- هیات تجدیدنظر از بین اعضای خود، یک رئیس، یک نایب رئیس، یک دبیر و یک سخنگو انتخاب می کند.
تبصره 3(الحاقی 1403/11/16)- چنانچه برای گروه «الف»، نماینده ای حائز شرایط نباشد، به همان تعداد به ترتیب از نمایندگان دارای دو و یک دوره کامل سابقه نمایندگی برای عضویت معرفی می‌شوند و اگر برای هر یک از گروه های «الف»، «ب» و «پ» داوطلب کافی وجود نداشته باشد، هیات رئیسه مجلس راساً نماینده یا نمایندگان مورد نیاز هیات را به کمیسیون آیین‌نامه داخلی مجلس معرفی می کند.

ماده 10
(اصلاحی 1403/11/16)-نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهارنظر و رای خود کاملاً آزادند و نمی‌توان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده‌اند یا آرائی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف کرد.
تبصره1(الحاقی 1403/11/16)- تشخیص مصادیق موضوع اصل هشتاد و ششم (86) قانون اساسی و ماده (75) آیین‌نامه داخلی مجلس با هیات است.
تبصره2(الحاقی 1403/11/16)- تخلف از مفاد این ماده از سوی مراجع قضایی حسب مورد مستوجب مجازات انتظامی از درجه پنج تا هفت است.

ماده 11
(اصلاحی 1403/11/16)- قوه قضائیه موظف است در اجرای این قانون شعبه خاصی را جهت رسیدگی به موضوعات ارسالی تشکیل دهد و خارج از نوبت رسیدگی و نهایتاً رای قطعی را ظرف سه ماه به هیات اعلام نماید.

ماده 12
(اصلاحی 1403/11/16)-نمایندگان مجلس مشمول قانون ممنوعیت تصدی بیش از یک شغل مصوب 1373/10/11 می‌باشند.

ماده 13
(الحاقی 1403/11/16)- دستورالعمل اجرایی این قانون و مصادیق آن به پیشنهاد هیات نظارت به‌تصویب کمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی می‌رسد.

قانون فوق مشتمل بر دوازده ماده در جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ پانزدهم فروردین ماه یکهزار و سیصد و نود و یک مجلس شورای اسلامی تصویب شد و در تاریخ 1391/01/30 به‌تایید شورای نگهبان رسید.

رئیس مجلس شورای اسلامی - علی لاریجانی