نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۳۳ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۱۳

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۳۳ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۱۳
موضوع : امکان عدول دادگاه از صدور اجراییه رأی داوری در صورتی که یکی از دو رأی مشابه ابطال شده باشد، اما رأی دیگر به دلیل خارج از موعد بودن دادخواست ابطال، همچنان قابلیت اجرا داشته باشد

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۱۱/۱۳
شماره نظریه : ۷/۱۴۰۴/۳۳۳
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۱۳۹-۳۳۳

استعلام :
بین دو شخص دو فقره قرارداد منعقد شده و در هر دو قرارداد شرط داوری پیشبینی شده است؛ با حدوث اختلاف در هر دو قرارداد و اتخاذ تصمیم توسط داوران منتخب دادگاه و طرح دعوای ابطال رأی داوران، حکم بر ابطال یکی از آراء صادر شده است؛ اما در خصوص رأی داور دیگر به لحاظ طرح دادخواست خارج از موعد قانونی، به استناد ماده ۴۹۲ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ قرار رد دادخواست صادر شده است. در خصوص فرض پیشگفته، از آنجا که دو رأی داوری کاملاً مشابه صادر شده است و در صورتی که دادخواست ابطال رأی داوری در موعد قانونی مطرح میشد، این رأی نیز به مانند رأی دیگر ابطال میشد، آیا دادگاه میتواند به استناد وضعیت موجود از اجراییه صادره عدول کند؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولاً، در فرض سؤال صرف صدور حکم به ابطال رأی داور در خصوص یک قرارداد به وسیله دادگاه و عدم ابطال آن در مورد قرارداد کاملاً مشابه دیگر به دلیل تقدیم دادخواست خارج از مهلت قانونی، موجب عدول دادگاه از تصمیم خود مبنی بر صدور اجراییه رأی داوری اخیر نمی‌باشد؛ بلکه دادگاه صادرکننده اجراییه، همان‌گونه که هنگام صدور اجراییه باید با توجه به ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ اتخاذ تصمیم کند، برای عدول از این تصمیم نیز باید بر اساس ماده یادشده، باطل و غیر قابل اجرا بودن رأی داور و اشتباه بودن تصمیم قبلی خود مبنی بر صدور اجراییه را احراز کند.
ثانیاً، در فرض سؤال چنانچه دادگاه احراز کند رأی داوری مطابق ماده ۴۸۹ یادشده باطل و غیر قابل اجرا می‌باشد، صرف ابطال اجراییه کافی نیست؛ بلکه از آنجا که این تصمیم متضمن باطل و غیر قابل اجرا دانستن رأی داوری است و دارای همان آثار حکم ابطال رأی داور است، تصمیم خود را باید به نحو مستدل و مستند به قانون و در قالب صدور دادنامه اتخاذ و به طرفین ابلاغ کند.
ثالثاً، در تمامی مواردی که دادگاه در اجرای ماده ۴۸۹ قانون یادشده رأی بر باطل و غیر قابل اجرا بودن رأی داوری صادر می‌کند، با توجه به اینکه دارای همان آثار و حکم به ابطال رأی داور است، با عنایت به اینکه وفق رأی وحدت رویه شماره ۸۳۶ مورخ ۲۸/۶/۱۴۰۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، این رأی غیر مالی است؛ بنابراین مانند دیگر آرای غیر مالی قابل تجدیدنظر است.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده:
این نظریه مشورتی به بررسی وضعیت حقوقی دو رأی داوری مشابه می‌پردازد که یکی از آن‌ها به دلیل طرح دادخواست ابطال خارج از موعد قانونی، توسط دادگاه رد شده و اجراییه آن صادر گردیده است، در حالی که رأی مشابه دیگر ابطال شده است.
۱. عدول از اجراییه: صرف ابطال یکی از دو رأی داوری مشابه، موجب نمی‌شود که دادگاه از تصمیم خود مبنی بر صدور اجراییه برای رأی داوری دیگر (که دادخواست ابطال آن خارج از موعد بوده) عدول کند. دادگاه باید همچنان مطابق ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی، عدم قابلیت اجرا و بطلان رأی داوری را احراز نماید.
۲. نحوه اعلام بطلان رأی داوری: اگر دادگاه احراز کند که رأی داوری قابل اجرا نیست، صرف ابطال اجراییه کافی نیست. این تصمیم باید به صورت مستدل و مستند به قانون در قالب صدور دادنامه اتخاذ و به طرفین ابلاغ شود، زیرا این تصمیم نیز آثار حکم ابطال رأی داور را دارد.
۳. قابلیت تجدیدنظر: با توجه به رأی وحدت رویه شماره ۸۳۶ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، آرایی که دادگاه در اجرای ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی مبنی بر باطل و غیرقابل اجرا بودن رأی داوری صادر می‌کند، غیرمالی تلقی شده و لذا قابل تجدیدنظر هستند.
نتیجه‌گیری: دادگاه نمی‌تواند صرفاً به دلیل شباهت دو رأی داوری و ابطال یکی از آن‌ها، از صدور اجراییه برای رأی دیگر (که به دلیل خارج از موعد بودن ابطال، اجراییه برای آن صادر شده) عدول کند. با این حال، اگر دادگاه احراز کند که رأی دوم نیز واقعاً باطل و غیرقابل اجراست، باید این موضوع را در قالب یک دادنامه مستدل اعلام کند و این رأی نیز مانند سایر آرای غیرمالی، قابل تجدیدنظر است.