نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۰۹ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۱۳
موضوع : حق زوجه برای مطالبه مهریه (مسکوکات طلا) از طریق طرح دعوا در محاکم دادگستری، پس از دریافت بخشی از آن از طریق اجرای اسناد رسمی و همچنین نحوه محاسبه و استیفای مابقی مهریه در صورت تبدیل تعهد
تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۱۱/۱۳
شماره نظریه : ۷/۱۴۰۴/۶۰۹
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۳/۲-۶۰۹
استعلام :
زوجه در مقام استیفای مهریه خود که از نوع مسکوکات طلا است، با رعایت مهلت مندرج در مواد ۲ و ۸ آیین‌نامه اجرایی شناسایی و توقیف اموال مدیون در اجرای مفاد اسناد رسمی مصوب ۲۲/۴/۱۳۹۸ و بند «ب» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوبه ۱۳۹۵، به میزان یک چهارم از حقوق و مزایای همسرش را برای مدت هجده ماه دریافت کرده است. در خصوص این فرض، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید:
۱- با عنایت به اینکه سند اجرایی در جریان اجرا می‌باشد و با توجه به مقررات ماده ۲ و ۸ آیین‌نامه پیش‌گفته، آیا محکوم‌له میتواند پرونده اجرایی را متوقف و مهریه خود را از طریق طرح دعوا در محاکم دادگستری مطالبه کند؟
۲- با توجه به اینکه بخشی از مطالبات زوجه بر حسب ریال وصول و استیفا شده است، آیا می‌توان گفت با صدور سند اجرایی، توافق ضمنی بر مطالبه مهریه بر اساس ریال به مسجل شده و نوعی تبدیل تعهد صورت گرفته است؟ به عبارت دیگر، در فرض مثبت بودن پاسخ سؤال نخست، آیا زوجه میتواند در خصوص مابقی مطالبات ریالی خود در محاکم دادگستری طرح دعوا کند و یا آنکه باید با محاسبه ماهانه ارزش نهایی سکه در زمان پرداخت‌های صورت گرفته، مابقی مسکوکات طلا به نرخ روز، ارزیابی و وصول شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
۱- اولاً، با توجه به بند «ت» ماده ۱۲۰ برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ که مقرر داشته است: قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تا لازم‌الاجرا شدن قانون صدر‌الذکر معتبر است و نظر به اینکه بند «ب» ماده ۱۱۳ قانون برنامه ششم توسعه، استثنایی بر اصل دادخواهی مستقیم از مراجع قضایی بوده و در قانون اخیرالتصویب حکمی مشابه آن پیش‌بینی نشده است؛ لذا حکم مقرر در بند «ب» ماده ۱۱۳ یادشده و مواد ۱ و ۸ آیین‌نامه اجرایی شناسایی و توقیف اموال مدیون در اجرای مفاد اسناد رسمی مصوب ۲۲/۴/۱۳۹۸ رئیس محترم قوه قضاییه، با لازم‌الاجرا شدن قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ منتفی است و در حال حاضر، برای مراجعه مستقیم متعهدله سند رسمی لازم‌الاجرا به مرجع قضایی منعی وجود ندارد.
ثانیاً، در فرض سؤال که زوجه به استناد ماده ۸۳ آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب ۱۱/۶/۱۳۸۷ با اصلاحات و الحاقات بعدی، از طریق اداره اجرای ثبت بخشی از مهریه خود را با توقیف یک چهارم حقوق و مزایای زوج وصول کرده است، انصراف بعدی وی از ادامه عملیات اجرایی یادشده و طرح دعوا برای مطالبه مابقی مهریه در مرجع قضایی با منع قانونی مواجه نیست.
۲- در فرض سؤال که مهریه زوجه از نوع مسکوکات طلا است، چنانچه حکم قطعی بر پرداخت مهریه صادر شود، محکوم‌علیه موظف به تأدیه همان تعداد سکه به محکوم‌له است و در صورتی‌که از اجرای حکم امتناع کند و به مسکوکات طلا نزد محکوم‌علیه دسترسی نباشد، معادل قیمت مسکوکات طلا از دیگر اموال محکوم‌علیه توقیف می‌شود و به فروش می‌رسد و در این صورت، تا زمانی‌که معادل قیمت مسکوکات طلا به محکوم‌له داده نشود، محکوم‌علیه بری‌الذمه نمی‌شود (تبصره ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲).
محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.
چکیده:
این نظریه مشورتی به دو پرسش اصلی زوجه‌ای که مهریه‌اش راک سکه طلا بوده و بخشی از آن را از طریق اجرای ثبت (توقیف حقوق و مزایای زوج) دریافت کرده است، پاسخ می‌دهد:
۱. امکان طرح دعوا در دادگستری پس از اجرای ثبت:
اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام می‌دارد که با لازم‌الاجرا شدن قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت (مصوب ۱۴۰۳)، مقرراتی که پیشتر اجرای اسناد رسمی را از مراجعه مستقیم به مراجع قضایی مستثنی می‌کرد (مانند بند «ب» ماده ۱۱۳ قانون برنامه ششم توسعه و مواد ۱ و ۸ آیین‌نامه اجرایی شناسایی و توقیف اموال مدیون)، منتفی شده است.
بنابراین، در حال حاضر منعی برای مراجعه مستقیم متعهدله (زوجه) به مرجع قضایی وجود ندارد.
همچنین، انصراف زوجه از ادامه عملیات اجرایی در اجرای ثبت و طرح دعوا برای مطالبه مابقی مهریه در مرجع قضایی، با منع قانونی مواجه نیست.
۲. نحوه محاسبه و استیفای مابقی مهریه:
در صورتی که مهریه زوجه عین معین (مسکوکات طلا) باشد و حکم قطعی بر پرداخت آن صادر شده باشد، محکوم‌علیه (زوج) موظف به تأدیه همان تعداد سکه است.
در صورت امتناع زوج از اجرای حکم و عدم دسترسی به سکه‌های طلا، معادل قیمت روز مسکوکات طلا از سایر اموال زوج توقیف و به فروش می‌رسد.
تا زمانی که معادل قیمت سکه‌ها به زوجه پرداخت نشود، زوج بری‌الذمه محسوب نمی‌شود.
بنابراین، با توجه به اینکه اصل مهریه، سکه طلا است، تبدیل تعهد به صورت ریالی به صورت ضمنی رخ نداده است و زوجه میتواند برای دریافت مابقی مطالبات خود (با محاسبه ارزش روز سکه‌ها در زمان پرداخت یا بر اساس ارزش روز در صورت عدم دسترسی به اصل سکه‌ها) در محاکم دادگستری طرح دعوا کند.
نتیجه‌گیری: زوجه میتواند پس از دریافت بخشی از مهریه خود از طریق اجرای ثبت، برای دریافت مابقی مهریه (که عین سکه طلا است) از طریق طرح دعوا در محاکم دادگستری اقدام نماید و در صورت عدم دسترسی به اصل سکه‌ها، معادل ارزش روز آن‌ها از اموال زوج استیفا خواهد شد.
