نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۷۹ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۹

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۷۹ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۹
موضوع : بررسی شمول مزایای ماده ۲۳۶ قانون آیین دادرسی کیفری در صورت معرفی محکوم قبل از دستگیری و وقوع حادثه‌ای منجر به فوت

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۹/۲۹
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۳۷۹
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۱۶۸-۳۷۹ک

استعلام :
در صورتی که فرد محل اختفای محکوم‌علیه را به ضابطان دادگستری اعلام کند؛ اما پیش از دستگیری، متهم یا محکوم‌علیه در حین فرار دچار حادثه شود و فوت کند، آیا چنین فرضی مشمول حکم مقرر در ماده ۲۳۶ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ می‌شود؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
در صورت تخلف کفیل یا وثیقه گذار و در نتیجه صدور دستور ضبط وثیقه و اخذ وجه‌الکفاله از سوی دادستان در اجرای ماده ۲۳۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، مختومه شدن بعدی پرونده کیفری موجب لغو دستور یادشده نمی شود. با وجود این، فلسفه وضع ماده ۲۳۶ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، ترغیب کفیل یا وثیقه‌گذار به معرفی متهم یا محکوم علیه پیش از اتمام عملیات اجرایی مربوط به اخذ وجه الکفاله یا ضبط وثیقه با برخورداری از امتیازی است که در این ماده پیش بینی شده است و با فرض صدور قرار موقوفی اجرای حکم، قرار منع یا موقوفی تعقیب یا حکم برائت قطعی مطابق ماده ۲۵۱ این قانون، پرونده مختومه شده و نیازی به معرفی متهم یا محکوم‌علیه نیست؛ همچنین مقصود اصلی مقنن که مختومه شدن پرونده است، حاصل شده است؛ بر این اساس، محرومیت کفیل یا وثیقه گذار از ارفاق قانونی مذکور در ماده ۲۳۶ قانون یادشده، برخلاف فلسفه وضع این ماده و مغایر هدف قانونگذار است.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه در پاسخ به این پرسش که اگر ضامن (کفیل یا وثیقه‌گذار) محل اختفای محکوم را اعلام کند اما محکوم پیش از دستگیری در حین فرار فوت کند، آیا ضامن مشمول مزایای مذکور در ماده ۲۳۶ ق.آ.د.ک هست یا خیر؟
فلسفه ماده ۲۳۶: هدف قانونگذار از وضع این ماده، تشویق ضامن‌ها به همکاری و معرفی متهم یا محکوم به مقامات قضایی است. ارفاق و امتیازی که این ماده برای ضامن (مانند عدم ضبط وثیقه) در نظر گرفته، پاداشی برای این همکاری و کمک به اجرای عدالت و مختومه شدن پرونده است.
نتیجه و تفسیر در فرض سوال: اگر ضامن محل اختفا را به ضابطان اعلام کند و پرونده به هر دلیلی مختومه شود (در این مورد خاص، به دلیل فوت محکوم‌علیه که عملاً رسیدگی و اجرای حکم را منتفی می‌کند)، هدف اصلی قانونگذار که مختومه شدن پرونده است، محقق شده است. بنابراین، محروم کردن ضامن از مزایای تشویقی ماده ۲۳۶ مخالف هدف قانونگذار و فلسفه این ماده ارزیابی شده است.
خلاصه نهایی: با توجه به هدف تشویقی ماده ۲۳۶، در صورتی که ضامن اطلاعات لازم را ارائه دهد و پرونده به جهت فوت محکوم مختومه گردد، باید مشمول ارفاق مقرر در این ماده قرار گیرد.