نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۸۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۹

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۸۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۹
موضوع : امکان درخواست اعاده دادرسی توسط خواهان‌های متعدد دعوای غیرقابل‌تجزیه، پس از کشف سندی که قبلاً توسط یکی از آنان کتمان شده بود

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۹/۲۹
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۲۸۲
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۱۲۷-۲۸۲ح

استعلام :
در خصوص دعاوی غیر قابل تجزیه با خواهان‌های متعدد، چنانچه اسناد و مدارک مثبت حق موجود باشد؛ اما صرفاً در اختیار یکی از خواهان‌ها باشد، با فرض اینکه این خواهان با اثبات حق دیگر خواهان‌ها متضرر می‌شود و صرفاً به واسطه حق یا به سبب توارث در مال یا حق موضوع دعوا در زمره خواهان‌ها قرار گرفته است و وی به همین سبب از ارائه مدرک به دادگاه استنکاف کند؛ چنانچه حکم بر بطلان دعوای خواهان‌ها صادر شود و متعاقباً دیگر خواهان‌ها به نحوی به اسناد و مدارک یاد‌شده دسترسی پیدا کرده و یا در نتیجه اقدام قضایی این اسناد را تحصیل کنند، آیا آنان می‌توانند به استناد بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، درخواست اعاده دادرسی نمایند؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولاً، منظور از سند مکتوم موضوع بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، سندی است که در جریان دادرسی منتهی به صدور رأی، به صورت واقعی مکتوم بوده و در طی این فرآیند، سند در اختیار متقاضی اعاده دادرسی نبوده است و مکتوم داشتن سند از سوی طرف دعوا و یا باعث کتمان شدن آن؛ آنگونه که سابقاً در بند ۷ ماده ۵۹۲ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۱۳۱۸ آمده بود، شرط نیست؛ اطلاق بند ۷ ماده ۴۲۶ یاد‌شده و همچنین حکم مقرر در ماده ۴۳۰ قانون صدرالذکر در مورد ابتدای مهلت درخواست اعاده دادرسی در فرض مکتوم‌ بودن سند که از زمان وصول یا اطلاع از وجود سند تعیین شده است، مؤید این دیدگاه است. ثانیاً، با توجه به اینکه، ملاک پذیرش اعاده دادرسی مکتوم بودن سند برای متقاضی اعاده دادرسی است، در فرض سؤال هر‌یک از خواهان‌ها که سند ابرازی نسبت به او مکتوم بوده است، می‌تواند بر اساس بند ۷ ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، درخواست اعاده دادرسی نماید و احراز مکتوم بودن امری مصداقی و بر عهده مرجع قضایی رسیدگی‌کننده است.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده: این نظریه مشورتی به بررسی شرایط اعاده دادرسی بر اساس “مکتوم بودن سند” می‌پردازد. خلاصه نظر اداره کل حقوقی قوه قضاییه به شرح زیر است:
تعریف “سند مکتوم”: بر خلاف قانون قدیم، در قانون آیین دادرسی مدنی فعلی (ماده ۴۲۶)، “سند مکتوم” به سندی اطلاق می‌شود که در جریان دادرسی به صورت واقعی در اختیار متقاضی اعاده دادرسی نبوده است. کتمان عمدی سند توسط طرف دیگر دعوا شرط احراز مکتوم بودن نیست. آغاز مهلت درخواست اعاده دادرسی از زمان اطلاع از وجود سند نیز مؤید این تفسیر است.
شرایط درخواست اعاده دادرسی در فرض سوال: در دعوای غیرقابل‌تجزیه با چندین خواهان، اگر یکی از آنان از ارائه مدرکی که فقط نزد اوست خودداری کند و درنتیجه حکم به بطلان دعوا صادر شود، سایر خواهانانی که پس از صدور حکم به آن سند دسترسی پیدا کنند، می‌توانند بر اساس بند ۷ ماده ۴۲۶ ق.آ.د.م درخواست اعاده دادرسی نمایند. شرط اصلی این است که سند در زمان رسیدگی نسبت به شخص درخواست‌کننده مکتوم (پنهان و در اختیار نداشته) بوده باشد. احراز این امر بر عهده مرجع قضایی است.