نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۱۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۷/۱۶

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۱۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۷/۱۶
موضوع : صلاحیت مرجع رسیدگی به اعتراض بر گزارش اصلاحی شورای حل اختلاف در موارد خارج از صلاحیت دادگاه صلح

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۷/۱۶
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۲۱۱
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۱/۱-۲۱۱ح

استعلام :
با جمع و لحاظ مواد ۱۱ تا ۱۶ و ۲۰ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ و با توجه به حکم مقرر در ماده ۲۵ این قانون، چنانچه از سوی هر یک از مراجع ذی‌صلاح موضوع ماده ۱۵ قانون، پرونده‌ای که رسیدگی به آن از صلاحیت دادگاه صلح خارج است به شورای حل اختلاف ارجاع شود و آن پرونده به سازش و گزارش اصلاحی از سوی شورا بر اساس ماده ۲۰ قانون منجر شود و مراتب نیز از طریق شورا به مرجع قضایی صالح اعلام و پرونده نزد مرجع قضایی مربوطه با دستور اداری مختومه شود، در صورت اعتراض هر یک از طرفین یا شخص ثالث نسبت به گزارش اصلاحی شورا وفق ماده ۲۵ قانون یادشده موضوع قابل طرح و رسیدگی در دادگاه صلح همان حوزه قضایی است؛ اما به موجب قسمت اخیر ماده ۲۵ همین قانون: «چنانچه تصمیم یا گزارش اصلاحی توسط مرجع رسیدگی به اعتراض نقض شود، مرجع مذکور موظف است رأساً به پرونده رسیدگی و رأی صادر کند.» با توجه به توضیحات پیش‌گفته، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید:
۱- در خصوص موضوعاتی که رسیدگی به آن از صلاحیت دادگاه صلح خارج است؛ مانند گواهی عدم امکان سازش، حکم طلاق، ‌تمکین و یا دعاوی مالی خانوادگی مانند مطالبه اجرت‌المثل کارهای انجام شده از سوی زوجه، نفقه، مهریه، جهیزیه با نصاب بیش از یک میلیارد ریال و همچنین دعاوی حقوقی مالی با ارزش بیش از یک میلیارد ریال بین اشخاص حقیقی و حقوقی خصوصی، اعسار از پرداخت محکوم‌به بیش از مبلغ یادشده، جرایم تعزیری قابل گذشت مستوجب مجازات‌های تعزیری درجه ۶ و بالاتر یا جرایم مستوجب حد قابل گذشت مانند قذف؛ با لحاظ قسمت اخیر ماده ۲۵ و تبصره ذیل آن از قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، رسیدگی به اعتراض باید در دادگاه صلح همان حوزه قضایی انجام شود؛ در این صورت، چنانچه آن تصمیم یا گزارش اصلاحی توسط مرجع رسیدگی‌کننده به اعتراض (دادگاه صلح) نقض شود، با توجه به عدم صلاحیت دادگاه صلح برای رسیدگی به اصل دعوا، مقصود از عبارت «مرجع مذکور» در پایان ماده ۲۵ یاد شده که رأساً به پرونده رسیدگی و اتخاذ تصمیم می‌کند، آیا همان دادگاه صلح مستقر در آن حوزه قضایی است و یا مقصود همان مرجعی است که پرونده را در اجرای ماده ۱۵ یادشده به شورای حل اختلاف ارجاع داده است و بدون رسیدگی به دعوا صرفاً با دستور اداری پرونده را مختومه کرده است؟
۲- چنانچه به صلاحیت استثنایی و اضافی دادگاه صلح در این موارد قائل باشیم، با توجه به ماده ۱۷ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، در دعاوی خانوادگی کیفیت حضور قاضی مشاور در دادگاه صلح چگونه است؟ آیا حضور قاضی مشاور برای رسیدگی به دعاوی خانوادگی در این موارد الزامی است؟
۳- آیا در دعاوی کیفری،‌ بدون صدور کیفرخواست، رسیدگی امکان‌پذیر است؟ آیا دادستان باید دعوت به حضور شود؟
۴- رسیدگی به دعاوی مالی دارای ارزش خواسته چندین برابر نصاب صلاحیت دادگاه صلح، چگونه با موارد صلاحیت‌ دادگاه صلح به شرح مذکور در ماده ۱۲ قانون یادشده، قابل جمع است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولاً، مطابق ماده ۲۳ آیین‌نامه ترتیب اقدامات سازشی در شوراهای حل اختلاف مصوب ۲۱/۵/۱۴۰۳ «گزارش اصلاحی در حدود احکام مذکور در ماده ۲۵ قانون قابل اعتراض در دادگاه صالح است». بر این اساس، در فرض سؤال که موضوع گزارش اصلاحی از صلاحیت دادگاه صلح خارج است، دعوای اعتراض به گزارش اصلاحی برای اتخاذ تصمیم نزد مرجع صالح ارسال می‌شود.
ثانیاً، با توجه به پاسخ فوق، پاسخ به دیگر پرسش‌های مذکور در استعلام منتفی است.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

- بر اساس ماده ۲۳ آیین‌نامه ترتیب اقدامات سازشی در شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۳، اعتراض به گزارش اصلاحی در موارد خارج از صلاحیت دادگاه صلح، باید در مرجع صالح (غیر از دادگاه صلح) رسیدگی شود.
- بنابراین، پاسخ به پرسش‌های دیگر منتفی است.