نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۱۱۲۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۷/۰۲

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۱۱۲۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۷/۰۲
موضوع : صلاحیت دادگاه‌ها در رسیدگی به افزایش بهای خواسته مالی غیرپولی و آثار آن بر صلاحیت ذاتی دادگاه صلح

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۷/۰۲
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۱۱۲۱
شماره پرونده : ۱۴۰۳-۱۲۷-۱۱۲۱ح

استعلام :
اولاً، با توجه به ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، آیا افزایش خواسته صرفاً ناظر بر کمیت است؛ مانند افزایش مبلغ ریالی در دعاوی مطالبات یا مساحت و غیره است و یا آنکه شامل اضافه نمودن «ارزش خواسته» در خواسته‌های مالی غیر پولی هم می‌شود؛ مانند خواسته خلع ید و الزام به تنظیم سند رسمی در دادخواست به مبلغ یک میلیارد ریال تقویم شده و خواهان در جلسه نخست دادرسی با افزایش خواسته آن را به بیش از این مبلغ تقویم کند.
ثانیاً، چنانچه خواهان در دادخواست تقدیمی، خواسته مالی غیر پولی مانند الزام به تنظیم سند رسمی یا خلع ید را وفق بند یک ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ به مبلغ یک میلیارد ریال تقویم کند و در جلسه اول دادرسی رأساً یا در جهت رفع و فاقد اثر شدن ایراد خوانده به تقویم خواسته که در اجرای ماده ۶۳ قانون صدرالذکر مطرح شده است، ارزش خواسته را افزایش دهد؛ مانند آنکه آن را از یک میلیارد ریال به یک میلیارد و دویست میلیون ریال افزایش دهد، آیا دادگاه صلح باید برای ادامه رسیدگی پرونده را به دادگاه حقوقی ارسال نماید و یا آنکه باید تصمیم دیگری اتخاذ کند؟ در این صورت، دادگاه باید چه تصمیمی اتخاذ کند؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولاً، خواسته و بهای خواسته دو موضوع متفاوت است؛ حکم مقرر در ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ ناظر بر افزایش خواسته و یا کاهش آن است و از کاهش یا افزایش بهای خواسته منصرف است که صرفاً در بند ۴ ماده ۶۲ و ماده ۶۳ این قانون آمده است.
ثانیاً، با توجه به نصاب مقرر در بند یک ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ و از آنجا که صلاحیت دادگاه صلح نسبت به محاکم عمومی حقوقی از نوع صلاحیت نسبی است و با لحاظ ماده ۱۷ همین قانون، چنانچه خواهان در جلسه اول دادرسی خواسته خود را افزایش دهد؛ به‌گونه‌ای که از نصاب صلاحیت دادگاه صلح خارج باشد، باید قرار عدم صلاحیت به شایستگی دادگاه عمومی حقوقی صادر شود.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۱۱۲۱

۱. افزایش خواسته در ماده ۹۸ قانون آیین دادرسی مدنی:
افزایش خواسته صرفاً ناظر به تغییر در ماهیت یا کمیت خواسته (مانند افزایش مبلغ، مساحت یا اضافه کردن خواسته جدید) است، نه افزایش «بهای خواسته» (مثل افزایش ارزش تقویمی یک خواسته غیرپولی).
افزایش بهای خواسته تابع مقررات مواد ۶۲ و ۶۳ قانون آیین دادرسی مدنی است، نه ماده ۹۸.

۲. تأثیر افزایش بهای خواسته بر صلاحیت دادگاه صلح:
اگر خواهان در جلسه اول دادرسی، بهای خواسته غیرپولی (مانند خلع ید یا الزام به تنظیم سند) را افزایش دهد و این افزایش باعث شود ارزش خواسته از حد مجاز صلاحیت دادگاه صلح (مطابق بند ۱ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲) فراتر رود، دادگاه صلاحیت رسیدگی ندارد.
در چنین مواردی، دادگاه صلح باید قرار عدم صلاحیت صادر کند و پرونده را به دادگاه عمومی حقوقی ارسال نماید.