نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۸۵۴ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۱۱

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۸۵۴ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۱۱
موضوع : صلاحیت رسیدگی و صدور دستورات در جرایم درجه هفت و هشت توسط دادگاه‌های صلح و رئیس دادگستری شهرستان

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۶/۱۱
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۸۵۴
شماره پرونده : ۱۴۰۳-۱۶۸-۸۵۴ک

استعلام :
نظر به اینکه دادگاه‌های صلح به صورت مستقیم صلاحیت رسیدگی به جرایم درجه هفت و هشت (تصرف عدوانی و غیره) و جرایم مربوط به حوادث ناشی از کار و تصادفات را دارند و به این موضوعات مانند سابق در دادسرا رسیدگی نمی‌شود و تحت نظارت دادستان نمی‌باشند و رسیدگی به آنها به مانند دادگاه عمومی بخش است، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید:
۱- چنانچه در وقت کشیک (خارج از وقت اداری) یکی از جرایم فوق واقع شود، آیا رئیس شعبه اول دادگاه صلح باید دستورات لازم را صادر و به مانند دادستان یا کشیک تعیین شده از سوی وی یا رئیس دادگاه عمومی بخش، عنداللزوم در خصوص متهم تعیین تکلیف نماید؟
۲- آیا رئیس دادگستری شهرستان که محاکم صلح تحت مدیریت ایشان است، به مانند رئیس دادگاه عمومی بخش یا دادستان در جرایم فوق صلاحیت صدور دستورات اولیه را در وقت اداری یا کشیک (خارج از وقت اداری) در موارد فوریت‌دار به ضابطان دادگستری دارد؟ در صورتی که رئیس دادگستری چنین صلاحیتی ندارد، چه کسی صلاحیت صدور دستورات اولیه فوریت‌دار در وقت اداری و یا وقت کشیک را دارد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
۱ و ۲- اولاً، با توجه به اینکه مطابق تبصره یک ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ جرایم موضوع بندهای ۹ و ۱۰ ماده پیش‌گفته مستقیماً در دادگاه صلح رسیدگی می‌شود و از آن‌جا که اتخاذ تصمیم در موارد فوری از قبیل «تعیین تکلیف متهمان و محکومان تحت نظر و جلب‌شده در جرایم مذکور» ضرورت دارد و با عنایت به بند ۲ ماده یک دستورالعمل فوریت‌های قضایی و نحوه عملکرد واحد کشیک مصوب ۴/۱۰/۱۳۹۵، تعیین قاضی کشیک برای رسیدگی به امور فوری خارج از وقت اداری و ایام تعطیل دادگاه صلح لازم است.
ثانیاً،‌ از ماده ۴ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ و ماده ۲۰ آیین‌نامه اجرایی این قانون مصوب ۱۶/۳/۱۴۰۳ (مبنی بر ریاست و نظارت رئیس حوزه قضایی شهرستان بر دادگاه صلح) و ماده ۱۵ قانون یادشده (مبنی بر امکان اتخاذ تصمیم در خصوص امور فوری و لحاظ ترتیباتی برای حفظ ادله جرم، جلوگیری از فرار متهم توسط مقام ارجاع پیش از ارجاع به شعبه و ثبت آن) و ماده ۸ دستورالعمل فوریت‌های قضایی و نحوه عملکرد واحد کشیک مصوب ۴/۱۰/۱۳۹۵، چنین مستفاد است که در صورت عدم ایجاد واحد کشیک مربوط به دادگاه‌های صلح (به شرح مقرر در بند پیش‌گفته) و عدم دسترسی به دادرس دادگاه ذی‌ربط در وقت اداری و همچنین در موارد و در حدود مقرر در ماده ۱۵ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، رئیس شعبه اول دادگاه صلح دستورات لازم را صادر می‌کند و در موارد عدم دسترسی،‌ رئیس دادگستری شهرستان (رئیس حوزه قضایی) در خصوص موارد و پروند‌ه‌های فوریت‌دار؛ از قبیل تعیین تکلیف متهمان و محکومان تحت نظر و جلب‌شده، تصمیم مقتضی اتخاذ می‌کند.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۸۵۴

- دادگاه‌های صلح باید دارای واحد کشیک برای رسیدگی به امور فوری خارج از وقت اداری باشند.
- در صورت عدم دسترسی به قاضی کشیک دادگاه صلح، رئیس شعبه اول دادگاه صلح و سپس رئیس دادگستری شهرستان به ترتیب صلاحیت اتخاذ تصمیم فوری را دارند.
- این رویه با هدف حفظ ادله جرم، جلوگیری از فرار متهم و رسیدگی به موقع به پرونده‌های فوری طراحی شده است.