نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۹۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۰۴

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۹۲ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۰۴
موضوع : حدود تبعیت دادیار از دادستان و تکلیف دادیار در صورت مغایرت دستور دادستان با قانون

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۴/۰۴
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۹۲
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۱۶۸-۹۲ک

استعلام :
۱- حدود تبعیت دادیار از دادستان چه مقدار است؟ آیا منحصر به قرار است یا شکل تحقیقات را شامل می‌شود؟ به عنوان مثال آیا دادستان می‌تواند بخشی از وظایف دادیاری را خود به عهده گرفته و بخشی را به دادیار واگذار کند؟ یا در تعیین کارشناس شخصاً پذیرش وثیقه را انجام داده و شیوه خاصی را برای تحقیقات مقدماتی به دادیار مکلف کند؟
۲- در صورتی که دادیار دستور دادستان را مغایر با قانون بداند، تکلیف دادیار چیست؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
۱- مستفاد از ماده ۸۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ این است که انجام وظایف و اختیارات دادستان از سوی دادیار، منوط به ارجاع دادستان و یا در غیاب وی می‌باشد و اساساً دادیار در انجام وظایف و اعمال اختیارات دادستان و از جمله تحقیقات مقدماتی در موارد مذکور در ماده ۹۲ قانون پیش‌گفته، تابع نظر دادستان بوده و تحت نظارت او انجام وظیفه می‌کند. در واقع، ورود و مداخله دادیار در امور فوق‌الذکر، در طول انجام وظایف و اعمال اختیارات دادستان است و نه در عرض آن؛ بنابراین در فرض استعلام، در صورت ارجاع تحقیقات مقدماتی مطابق ماده ۹۲ یادشده از سوی دادستان، دادیار در صدور قرار نهایی و قرار تأمین کیفری منتهی به بازداشت متهم، تابع نظر دادستان بوده و حق اختلاف با وی را ندارد؛ شایسته ذکر است در این خصوص، حق اختلاف یا مرجعی برای حل اختلاف نیز در قانون، پیش‌بینی نشده است.
۲- با عنایت به اصل سلسله مراتب دادسرا که لزوم تبعیت دادیار از دادستان را در پی دارد، در صورت عدم موافقت دادستان با قرارهای دادیار نظر دادستان متبع است و چنانچه مطابق ماده ۹۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، تحقیقات به دادیار ارجاع شده باشد، دادیار تابع نظر دادستان بوده و حق اختلاف با وی را ندارد.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۹۲

- مبنای قانونی: ماده ۸۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، تبعیت دادیار از دادستان را در انجام وظایف و اختیارات دادستان، به ویژه در تحقیقات مقدماتی، تأیید می‌کند.
- محدودیت تبعیت: این تبعیت منحصر به صدور قرار نیست، بلکه شکل تحقیقات را نیز شامل می‌شود.
- نقش دادستان: دادستان می‌تواند بخشی از وظایف تحقیقات مقدماتی را خود بر عهده گرفته یا به دادیار واگذار کند. همچنین، دادستان می‌تواند در تعیین کارشناس، پذیرش وثیقه و تعیین شیوه تحقیقات، نظر خود را به دادیار مکلف کند.
- رابطه طولی: مداخله دادیار در این امور، در طول انجام وظایف دادستان است، نه در عرض آن.
- عدم حق اختلاف: در مواردی که تحقیقات به دادیار ارجاع شده و وی در صدور قرار نهایی یا تأمین کیفری منتهی به بازداشت، تابع نظر دادستان است، حق اختلاف با دادستان را ندارد و قانون نیز مرجعی برای حل این اختلاف پیش‌بینی نکرده است.

تکلیف دادیار در صورت مغایرت دستور دادستان با قانون:
- اصل سلسله مراتب: با توجه به اصل سلسله مراتب در دادسرا، دادیار ملزم به تبعیت از نظر دادستان است.
- عدم صلاحیت دادیار برای مخالفت: در صورت عدم موافقت دادستان با قرارهای دادیار، نظر دادستان متبع است.
- عدم حق اختلاف: اگر تحقیقات به دادیار ارجاع شده باشد، دادیار تابع نظر دادستان بوده و حق اختلاف با وی را ندارد.