نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۷۷۵ مورخ ۱۴۰۴/۰۲/۲۸

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۷۷۵ مورخ ۱۴۰۴/۰۲/۲۸
موضوع : راهکارهای وصول وجه چک مفقودی توسط دارنده

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۲/۲۸
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۷۷۵
شماره پرونده : ۱۴۰۳-۸۸-۷۷۵

استعلام :
۱- در صورت مفقودی چک توسط دارنده، وی چگونه می‌تواند وجه چک را وصول کند؟
۲- چنانچه دارنده در دادسرا شکایت مفقودی چک مطرح کند و دادسرا مفقودی چک را به بانک اعلام کند، آیا صادرکننده ملزم است بار دیگر در وجه طلبکار چک صادر کند؟ در صورت عدم همکاری صادرکننده، دارنده چک چگونه می‌تواند وجه آن را وصول کند؟
۳- چنانچه چک در ید ثالث باشد، وی چگونه می‌تواند با وصف مفقودی چک وجه آن را وصول کند؟ آیا می‌تواند به صادرکننده رجوع کند؟ حق مراجعه وی تحت چه عنوانی است؛ مطالبه طلب یا مطالبه وجه چک؟
۴- آیا پاسخ اعلامی برای هر یک از پرسش‌های فوق در خصوص سفته نیز مصداق دارد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
۱- در فرض سؤال که دارنده چک را مفقود کرده است، وفق مواد ۲۶۱ و ۲۶۲ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ و با لحاظ ماده ۳۱۴ همین قانون، دارنده فقط به موجب حکم دادگاه و پس از دادن ضامن می‌تواند وجه آن را مطالبه کند. وی همچنین می‌تواند وفق ملاک مواد ۳۴۱ به بعد قانون یادشده یا در حدود ماده ۱۴ قانون صدور چک و تبصره‌های آن مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی، ابطال سند تجاری را از دادگاه صالح درخواست کند و پس از اثبات ادعا و صدور حکم قطعی بر ابطال سند، وجه آن را مطالبه کند.

۲- اولاً، بر خلاف آنچه در فرض سؤال آمده است، در اجرای ماده ۱۴ و تبصره یک آن از قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی،‌ دستوردهنده مسدودی چک، دارنده، صادرکننده و یا قائم‌مقام قانونی آن‌ها است و دادگاه (مرجع قضایی) صرفاً گواهی تقدیم شکایت صادر می‌کند.
ثانیاً، صرف صدور گواهی تقدیم شکایت از سوی مرجع قضایی و یا رسیدگی بعدی این مرجع و یا حتی صدور قرار منع تعقیب در خصوص مفقودی چک به سبب فقدان دلیلی بر وقوع جرم، موجب الزام صادرکننده بر صدور چک جدید نیست و مطالبه وجه چک باید به ترتیب مذکور در بند یک صورت گیرد.

۳- صرف اعلام مفقودی چک و اخذ دستور عدم پرداخت چک موضوع ماده ۱۴ قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی به تنهایی مانع استیفای حقوق دارنده (بعدی) چک نیست؛ مگر آنکه وفق ماده ۳۲۱ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ چک ابطال شده باشد و یا آنکه در دادگاه رسیدگی‌کننده به دعوای مطالبه چک ثابت شود که دارنده به رغم اطلاع از مفقودی چک نسبت به پذیرش آن و مطالبه وجه چک اقدام کرده است.

۴- با توجه به مواد ۳۰۹ و ۳۱۴ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ مقررات راجع به مفقودی اسناد تجاری در خصوص چک و سفته جاری است و تفاوتی بین آن‌ها در این خصوص نیست.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۷۷۵
1.وصول وجه چک مفقودی: دارنده چک مفقود شده برای وصول وجه آن باید از طریق حکم دادگاه و با ارائه ضامن اقدام کند. همچنین می‌تواند درخواست ابطال چک را از دادگاه داشته باشد و پس از صدور حکم قطعی بر ابطال، وجه آن را مطالبه نماید.

2.نقش دادسرا در اعلام مفقودی: دادسرا صرفاً گواهی تقدیم شکایت مفقودی چک را صادر می‌کند و صدور این گواهی یا دلایل دیگر، صادرکننده چک را ملزم به صدور مجدد چک نمی‌کند. وصول وجه چک همچنان باید از طریق مسیر قانونی ذکر شده در بند یک صورت گیرد.

3.ید ثالث و چک مفقودی: اعلام مفقودی چک و دستور عدم پرداخت آن، مانع وصول حق دارنده بعدی چک نمی‌شود، مگر اینکه چک رسماً ابطال شده باشد یا اثبات شود که دارنده با علم به مفقودی اقدام به پذیرش و مطالبه چک کرده است.

4.سفته و چک: مقررات مربوط به مفقودی اسناد تجاری در خصوص چک و سفته یکسان است و تفاوتی بین آن‌ها در این زمینه وجود ندارد.