رای وحدت رویه شماره ۸۵۸ مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۲۳

رای وحدت رویه شماره ۸۵۸ مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۲۳
موضوع : امکان دریافت خسارت تاخیر تادیه از رای هیأت حل اختلاف مستقر در اداره کار و امور اجتماعی

نظر به اینکه عبارت «دین از نوع وجه رایج» در صدر ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹، اطلاق داشته و شامل هر نوع دین که بر ذمه مدیون است، می گردد لذا در مواردی که کارفرما به موجب رأی صادره از هیأت تشخیص یا هیأت حل اختلاف مستقر در اداره کار و امور اجتماعی به پرداخت دین در حق کارگر محکوم شده و با مسجل شدن دین، از تأدیه آن امتناع کرده باشد، با لحاظ سایر شرایط مقرر در ماده مذکور از تاریخ قطعیت رأی، کارگر استحقاق دریافت خسارت تأخیر تأدیه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می گردد را دارد. بنا به مراتب، رأی شعبه ۵۶ دادگاه تجدید نظر استان تهران تا حدی که با این نظر انطباق دارد با اکثریت قاطع آراء اعضای هیأت عمومی، صحیح و منطبق با موازین قانونی تشخیص داده شد. این رأی طبق ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور، دادگاه ها و سایر مراجع اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است.

محمّدجعفر منتظری
رئیس هیأت عمومی دیوان عالی كشور

رای وحدت رویه شماره ۸۵۸ و شماره ۸۵۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور به موضوع خسارت تأخیر تادیه و نحوه محاسبه آن به طور خاص پرداخته و نکات مهمی را در این زمینه روشن می‌سازند. در ادامه، به تحلیل و تبیین نکات کلیدی هر یک از این رای‌ها و ارتباط آن‌ها با یکدیگر می‌پردازیم.

رای وحدت رویه شماره ۸۵۸
این رأی به مسئله امکان دریافت خسارت تأخیر تادیه از رأی هیأت حل اختلاف مستقر در اداره کار و امور اجتماعی اشاره دارد. کلیدی‌ترین نکات این رأی عبارتند از:


تعریف دین: بر اساس این رأی، عبارت «دین از نوع وجه رایج» در ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب، شامل هر نوع دین بر ذمه مدیون است. این نکته به معنای آن است که هر بدهی که کارفرما به کارگر دارد، از شمول این ماده خارج نیست.


محکومیت کارفرما: در مواردی که کارفرما به موجب رأی هیأت تشخیص یا هیأت حل اختلاف موظف به پرداخت دین به کارگر شده و از پرداخت آن امتناع می‌ورزد، کارگر حق دریافت خسارت تأخیر تادیه را از تاریخ قطعیت رأی دارد.


محاسبه خسارت تأخیر تادیه: در این رأی ذکر شده که خسارت تأخیر تادیه باید با لحاظ تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی اعلام می‌شود، محاسبه گردد.


رای وحدت رویه شماره ۸۵۰
این رأی به شیوه محاسبه خسارت تأخیر تادیه تأکید دارد:


نحوه محاسبه: طبق ماده ۵۲۲ قانون، خسارت تأخیر تادیه به این صورت محاسبه می‌شود: حاصل تقسیم عدد شاخص در زمان تادیه بر عدد شاخص در زمان سررسید، ضرب در مبلغ اصل دین. این فرمول به وضوح نحوه محاسبه را مشخص کرده است.


سودهای مرکب: همچنین ذکر شده که خسارت تأخیر تادیه شامل سودهای مرکب نخواهد بود که فاقد وجه شرعی است.


ارتباط بین رای ۸۵۸ و ۸۵۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور :
دو رأی مذکور با یکدیگر مرتبط و مکمل هستند:


قابلیت دریافت خسارت تأخیر تادیه : رأی ۸۵۸ حق کارگر برای دریافت خسارت تأخیر تادیه را در صورتی که کارفرما به رأی هیأت حل اختلاف عمل نکند، تأکید می‌کند.


محاسبه آن: رأی ۸۵۰ به نحوه محاسبه خسارت تأخیر تادیه بر اساس شاخص‌های سالانه پرداخته و تعیین می‌کند که چگونه می‌توان این خسارت را بر مبنای قواعد قانونی محاسبه کرد.


نتیجه‌گیری
توجه به هر دو رأی وحدت رویه در دعاوی مرتبط با کار و امور اجتماعی، برای احقاق حقوق کارگران و محاسبه درست خسارت تأخیر تادیه ضروری است. در صورتی که با موارد مشابه یا خاصی روبرو هستید، توصیه می‌شود حتماً با یک وکیل یا مشاور حقوقی مشورت کنید تا بتوانید به بهترین نحو ممکن از حقوق خود دفاع کنید.