نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۸۱۹ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۱۸

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۸۱۹ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۱۸
موضوع : اختیار داور در صلح و سازش و صلاحیت رسیدگی به اختلافات

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۴/۱۸
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۸۱۹
شماره پرونده : ۱۴۰۳-۱۳۹-۸۱۹ح

استعلام :
در قراردادی به رفع اختلاف به صورت مسالمت‌آمیز و نظارت بر حسن اجرای قرارداد از طریق داوری تصریح و شخصی به عنوان داور مرضی‌الطرفین انتخاب می‌شود. پس از آن در متمم قرارداد، طرفین توافق می‌کنند رأی و تصمیم نهایی داوری توسط داور مرضی‌الطرفین صادر شود؛ در این متمم همچنین دادگاه صالح برای اجرای رأی داور را نیز با توافق تعیین می‌کنند. در خصوص فرض پیش‌گفته، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید:
۱- آیا درج عبارت «ارجاع به داوری» و یا «حل اختلاف به صورت مسالمت‌آمیز از طریق داوری و توسط داور مرضی‌الطرفین تعیینی» در قرارداد اصلی و صدور تصمیم نهایی داوری توسط داور به واسطه توافق طرفین در متمم بعدی قرارداد، افاده اختیار صلح و سازش توسط داور را می‌نماید؟ به عبارت دیگر، با درج قیود یاد‌شده در قرارداد، آیا داور اختیار صلح و سازش را دارد و یا آنکه اختیار داور برای صلح و سازش باید به صراحت به داور تفویض و در قرارداد تصریح شود؟
۲- آیا در فرض سؤال، داور با رعایت اصل تناظر، اجازه رسیدگی به اختلاف و اتخاذ تصمیم نهایی داور را داراست؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
۱- اولاً، تفسیر مفاد قرارداد و احراز اراده طرفین، امری قضایی و بر عهده مرجع رسیدگی‌کننده است.
ثانیاً، صرف درج شرط ارجاع به داوری و یا حل اختلاف به صورت مسالمت‌آمیز مفید اختیار داور در صلح و سازش نمی‌باشد؛ به‌ویژه آنکه در فرض سؤال، در قرارداد متمم به صدور رأی توسط داور نیز اشاره شده است؛ از حکم مقرر در ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ نیز چنین مستفاد است که اختیار صلح و سازش توسط داور نیازمند تصریح در قرارداد یا شرط داوری است و در صورت تردید، اصل بر عدم چنین اختیاری است.
۲- صرف‌‌نظر از آن که عبارت مندرج در قرارداد به گونه‌ای تفسیر شود که داور اختیار صلح و سازش داشته باشد و یا آنکه چنین اختیاری را فاقد باشد، از آنجا که عبارت یادشده ظهور در ارجاع امر به داوری دارد، داور تعیین شده برای رسیدگی با منع قانونی مواجه نیست.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۸۱۹

* اختیار صلح و سازش داور:
- صرف درج عبارت “ارجاع به داوری” یا “حل اختلاف به صورت مسالمت‌آمیز از طریق داوری” در قرارداد اصلی، به خودی خود به داور اختیار صلح و سازش نمی‌دهد.
- به ویژه اگر در متمم قرارداد به صدور رأی نهایی توسط داور اشاره شده باشد، این امر بر عدم اختیار صلح و سازش دلالت دارد.
- بر اساس ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی مدنی، اختیار صلح و سازش داور نیازمند تصریح صریح در قرارداد یا شرط داوری است. در صورت تردید، اصل بر عدم وجود چنین اختیاری است.

* صلاحیت داور در رسیدگی و صدور رأی:
- صرف‌نظر از اینکه داور اختیار صلح و سازش داشته باشد یا خیر، عبارت مندرج در قرارداد (ارجاع به داوری) ظهور در ارجاع امر به داوری دارد.
- بنابراین، داور تعیین شده بدون منع قانونی می‌تواند به اختلاف رسیدگی کرده و تصمیم نهایی داوری را صادر کند، با رعایت اصل تناظر.