نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۷۹ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۱۱

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۷۹ مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۱۱
موضوع : دامنه حکم رفع تصرف عدوانی و اعاده وضع به حال سابق؛ امکان قلع و قمع بنا و درخت

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۴/۱۱
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۷۹
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۳/۱-۷۹ح

استعلام :
در پرونده‌ای حکم به رفع تصرف عدوانی و اعاده وضع به حال سابق صادر شده است. آیا به موجب این حکم، می‌توان درخت و بنایی که در محل اجرای حکم وجود دارد را تخریب (قلع و قمع) کرد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولاً، حکم رفع تصرف عدوانی با قلع و قمع بنا تفاوت دارد؛ اجرای حکم رفع تصرف موجب قلع و قمع بنای موجود نخواهد بود؛ بلکه اجرای احکام، محکوم‌علیه را از محل تصرف‌شده اخراج می‌کند و آن را تحویل محکوم‌له می‌دهد؛ مگر آن‌که رفع تصرف عدوانی با قلع و قمع بنا و مستحدثات و تأسیسات زیرزمینی نظیر آب، برق و گاز ملازمه داشته باشد. همچنین از حکم مقرر در ماده ۱۶۴ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ چنین تلازمی مستفاد نمی‌شود.
ثانیاً، اجرای حکم رفع تصرف عدوانی و اعاده وضع به حال سابق به استناد ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ نیز مستلزم قلع و قمع بنا و اشجار و مستحدثات نیست؛ بلکه واحد اجرای احکام فقط محل مورد تصرف را از ید محکوم‌علیه خارج و تحویل محکوم‌له می‌نماید و قلع و قمع موارد مذکور با توجه به مقررات تبصره ۲ ماده یادشده منوط به تقدیم دادخواست به دادگاه و صدور حکم در این خصوص است.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۷۹

* تفاوت رفع تصرف با قلع و قمع:
حکم رفع تصرف عدوانی با حکم قلع و قمع بنا تفاوت دارد.
اجرای حکم رفع تصرف، صرفاً موجب اخراج محکوم‌علیه از محل تصرف‌شده و تحویل آن به محکوم‌له می‌گردد.
این حکم به خودی خود شامل قلع و قمع بنای موجود نخواهد بود.

* استثنائات و ملازمه:
تنها در صورتی که رفع تصرف عدوانی با قلع و قمع بنا و مستحدثات (مانند تأسیسات زیرزمینی آب، برق و گاز) ملازمه داشته باشد، قلع و قمع نیز جزء اجرای حکم خواهد بود.
قانون آیین دادرسی مدنی (ماده ۱۶۴) چنین ملازمه‌ای را مستفاد نمی‌کند.

*ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی:
اجرای حکم رفع تصرف عدوانی و اعاده وضع به حال سابق بر اساس این ماده نیز مستلزم قلع و قمع بنا و اشجار و مستحدثات نیست.
واحد اجرای احکام صرفاً محل مورد تصرف را از ید محکوم‌علیه خارج و به محکوم‌له تحویل می‌دهد.

*شرط قلع و قمع:
قلع و قمع بنا، اشجار و مستحدثات، منوط به تقدیم دادخواست جداگانه به دادگاه و صدور حکم مستقل در این خصوص است (مطابق تبصره ۲ ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی).