نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۴۰۹ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۱۲
موضوع : زمانی که دیه برعهده عاقله است آزادی صغیر از کانون اصلاح و تربیت نیازی به سپردن تامین نیست.
شماره نظریه : ۷/۱۴۰۳/۴۰۹
شماره پرونده : ۱۴۰۳-۱۸۶/۱-۴۰۹-ک
تاریخ نظریه : ۱۴۰۳/۱۲/۱۲
استعلام :
شخص صغیری مرتکب قتل شده و در زمان ارتکاب ۱۴ سال و ۴ ماه و ۱۸ روز قمری داشته است. دادگاه وی را به یک سال نگهداری در کانون اصلاح و تربیت و از حیث جنبه خصوصی بزه نیز به جهت اثبات جرم از طریق اقرار خود صغیر، به پرداخت یک دیه کامل مرد مسلمان و یک سوم دیه کامل (به جهت وقوع قتل در ماه حرام) محکوم نموده است. با توجه به اتمام مدت یکسال نگهداری در کانون اصلاح و تربیت و اینکه در حال حاضر مرتکب ۱۶ سال تمام شمسی دارد و اعمال ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی امکان‌پذیر نیست، آیا آزادی وی تا زمان رشد و اتمام مهلت سه ساله پرداخت دیه منوط به سپردن تأمین متناسب در راستای ذیل ماده ۲۸۷ و همچنین ماده ۵۰۷ قانون آیین دادرسی کیفری است یا به جهت ارتکاب جرم در زمان طفل بودن باید به والدین و یا سرپرست قانونی وی سپرده شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
برابر بند «ب» ماده ۲۹۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ جنایات صغیر خطای محض محسوب می‌شود و طبق ماده ۴۶۳ همان قانون پرداخت دیه بر عهده عاقله است و طبق ماده ۱۶۸ این قانون، اقرارکننده باید حین اقرار بالغ باشد و در فرض استعلام، مرتکب در زمان اقرار بالغ نبوده است؛ لذا موضوع از شمول قسمت اخیر ماده ۴۶۳ آن قانون خارج بوده و پرداخت دیه جنایات صغیر بر عهده عاقله است. بنا به مراتب فوق و لحاظ آن که پرداخت دیه برابر قانون بر عهده عاقله می‌باشد و دسترسی به محکوم‌علیه موضوع ماده ۵۰۷ قانون آیین دادرسی کیفری موضوعاً منتفی است، لذا محمل قانونی برای صدور قرار تأمین کیفری توسط قاضی اجرای احکام کیفری وجود ندارد.
محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.
پرونده‌های شبیه‌سازی‌شده بر اساس نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۴۰۹
مشخصات پرونده:
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۱۸۶/۱-۴۰۹-ک
محکوم‌علیه: مهدی ناصری (۱۵ ساله در زمان صدور حکم)
شاکی: خانواده مقتول
موضوع دعوا: قتل غیرعمد توسط صغیر و مطالبه دیه
شرح ماجرا:
مهدی ناصری که در زمان وقوع جرم ۱۴ سال و ۴ ماه و ۱۸ روز سن داشت، در درگیری‌ای مرتکب قتل شده و در دادگاه کیفری به یک سال نگهداری در کانون اصلاح و تربیت محکوم شده است. همچنین، به دلیل اثبات جرم از طریق اقرار خود متهم و وقوع قتل در ماه حرام، وی به پرداخت یک دیه کامل و یک سوم دیه محکوم شده است.
با پایان یافتن مدت یک‌ساله نگهداری وی در کانون اصلاح و تربیت و رسیدن به سن ۱۶ سالگی، خانواده مقتول درخواست بازداشت وی تا زمان پرداخت دیه را مطرح کردند. اما از آنجا که مطابق بند «ب» ماده ۲۹۲ و ماده ۴۶۳ قانون مجازات اسلامی پرداخت دیه جنایات صغیر بر عهده عاقله است، دادگاه با استناد به نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۴۰۹، اعلام کرد که بازداشت وی موضوعیت ندارد.
رأی دادگاه:
دادگاه با توجه به اینکه پرداخت دیه مطابق قانون بر عهده عاقله بوده و به دلیل عدم شمول ماده ۵۰۷ قانون آیین دادرسی کیفری در این مورد، حکم به آزادی مهدی ناصری بدون نیاز به سپردن تأمین صادر نمود و مقرر شد که دیه توسط عاقله وی در مدت قانونی پرداخت شود.
