نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴ مورخ ۱۴۰۴/۰۲/۱۶

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴ مورخ ۱۴۰۴/۰۲/۱۶
موضوع : قطعیت یا قابلیت اعتراض رأی دادگاه هم‌عرض در رسیدگی اعاده دادرسی کیفری

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۲/۱۶
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۴
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۱۶۸-۴

استعلام :
آیا رأی صادره از دادگاه بدوی در مقام رسیدگی به عنوان دادگاه هم‌عرض از بابت اعاده دادرسی کیفری؛ اعم از پذیرش یا رد قرار اعاده دادرسی قطعی است یا قابل اعتراض می‌باشد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولاً، مستنبط از مواد ۴۷۶ و ۴۷۹ و ۴۸۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۴ این است که تجویز اعاده دادرسی از سوی دیوان عالی کشور، دلالت بر نقض حکم قطعی اولیه موضوع اعاده دادرسی نمی‌کند؛ بنابراین، در صورتی که پس از تجویز اعاده دادرسی مراتب در دادگاه هم‌عرض مطرح شود و این دادگاه، درخواست اعاده دادرسی را از مصادیق ماده ۴۷۴ قانون یاد‌شده نداند و درخواست مزبور را وارد تشخیص ندهد، قرار رد درخواست اعاده دادرسی را صادر می‌نماید و قرار مزبور قطعی است؛ زیرا پذیرش قابلیت تجدید نظر نسبت به قرار مزبور نیازمند دلیل صریح است که نه تنها وجود ندارد؛ بلکه به قرینه تبصره ۲ ماده ۴۲۷ قانون یاد‌شده از شمول این ماده نیز خارج است. علاوه بر آن تصریح به قابلیت تجدید نظرخواهی یا فرجام‌خواهی نسبت به احکامی که پس از اعاده دادرسی در موارد مذکور در ماده ۴۸۰ قانون یاد‌شده صادر می‌شود، بر خروج قرار رد درخواست اعاده دادرسی از حکم مزبور (قابلیت تجدید نظرخواهی و فرجام) دلالت دارد؛ مضافاً اینکه پذیرش قابلیت تجدیدنظر یا فرجام نسبت به قرار رد درخواست اعاده دادرسی مستلزم ایجاد دور و تسلسل در طرح موضوع در دیوان عالی کشور و در محاکم خواهد شد و با وجود بقاء اعتبار و عدم نقض حکم قطعی، پذیرش آن موجه به نظر نمی‌رسد.
ثانیاً، مطابق قسمت اخیر ماده ۴۸۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ حکمی که دادگاه هم‌عرض پس از پایان رسیدگی ماهوی صادر می‌کند از لحاظ قطعیت یا قابل اعتراض بودن و نیز مرجع رسیدگی تابع مقررات عمومی است. بر این اساس اگر مرجع مذکور (دادگاه هم‌عرض) دادگاه کیفری یک یا دو یا انقلاب یا اطفال و نوجونان باشد، حکم آن حسب مورد قابل تجدید نظر یا فرجام و اگر دادگاه تجدید نظر استان باشد، حکم آن قطعی است و بر این اساس پاسخ سؤال مشخص است.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴

موضوع: قطعیت یا قابلیت اعتراض رأی دادگاه هم‌عرض در رسیدگی اعاده دادرسی کیفری

خلاصه نتایج:
۱. در خصوص قرار رد درخواست اعاده دادرسی:
- قرار رد صادره توسط دادگاه هم‌عرض " قطعی " محسوب می‌شود
- این قرار قابل تجدید نظر یا فرجام نیست
- دلایل:
* عدم وجود نص صریح قانونی
* قرینه تبصره ۲ ماده ۴۲۷ قانون آیین دادرسی کیفری
* جلوگیری از ایجاد دور تسلسل در رسیدگی‌ها

۲. در خصوص حکم ماهوی پس از پذیرش اعاده دادرسی:
- تابع مقررات عمومی رسیدگی است
- وضعیت اعتراض پذیری بستگی به نوع مرجع دارد:
* دادگاه‌های بدوی (کیفری یک، دو، انقلاب، اطفال): حکم قابل تجدیدنظر یا فرجام
* دادگاه تجدیدنظر استان: حکم صادره قطعی است

نکته کلیدی:
تمایز میان قطعیت قرار رد درخواست اعاده دادرسی (که همیشه قطعی است) با قابلیت اعتراض حکم ماهوی (که بسته به مرجع متفاوت است) از اصول مهم این نظریه است.