نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۱۹۷ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۰۹

نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۱۹۷ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۰۹
موضوع : تفاوت کلاهبرداری سنتی و رایانه ای

تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۰۶/۰۹
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۱۹۷
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۱۸۶/۱-۱۹۷ک

استعلام :
تفاوت کلاهبرداری سنتی موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷ با اصلاحات بعدی و کلاهبرداری رایانه‌ای موضوع ماده ۷۴۱ قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸ را از لحاظ ارکان مادی جرم، بیان نمایید.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
اولاً، تبیین تفاوت میان رکن مادی جرم کلاهبرداری موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷ با اصلاحات بعدی از کلاهبرداری موضوع ماده ۷۴۱ قانون مجازات اسـلامی (مـاده ۱۳ قانون جـرایم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸) از وظایف اداره کل حقوقی قوه قضاییه خارج است و استعلام‌کننده محترم می‌توانند با مراجعه به منابع و کتب علمی مربوط، مفاهیم مورد اشاره در استعلام را مقایسه و تفاوت‌های آن را به دست آورند.
ثانیاً، ملاک تحقق بزه موضوع ماده ۷۴۱ قانون مجازات اسلامی (ماده ۱۳ قانون جرایم رایانه‌ای مصوب ۱۳۸۸) این است که «وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات» با استفاده غیر مجاز از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی و با ارتکاب اعمالی از قبیل وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد، متوقف کردن داده‌ها یا مختل کردن سامانه‌ها تحصیل شود؛ چنانچه کسی بدون ارتکاب چنین اعمالی؛ اما با استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی موجب فریب فرد یا افرادی شود و مالی از آنان تحصیل کند، از مصادیق کلاهبرداری موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷ با اصلاحات بعدی می‌باشد؛ مانند آنکه، فردی با استفاده از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی به قصد فریب با امیدوار کردن مردم به امور واهی، افراد شرکت‌کننده در قرعه‌کشی موهوم را فریب دهد و از این طریق وجوه آنها را تصاحب کند؛ در هر صورت، تشخیص مصداق بر عهده قاضی رسیدگی‌کننده است.

محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.

چکیده نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۱۹۷

- کلاهبرداری رایانه‌ای (ماده ۷۴۱ قانون مجازات اسلامی):
تحقق جرم منوط به استفاده غیرمجاز از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی و ارتکاب اعمالی مانند ورود، تغییر، محو، ایجاد، توقف داده‌ها یا اختلال در سامانه‌ها برای تحصیل مال، منفعت، خدمات یا امتیازات است.
- کلاهبرداری سنتی (ماده ۱ قانون تشدید مجازات):
در مواردی که فرد صرفاً از سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی به عنوان ابزار فریب استفاده کند (بدون انجام اعمال مخرب رایانه‌ای)، مشمول کلاهبرداری سنتی است. مثال: فریب افراد از طریق قرعه‌کشی موهوم با استفاده از پیام‌های رایانه‌ای.