نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۴/۱۰/۲۸
موضوع : بررسی صحت شرط بذل یا صلح مهریه در ازای واگذاری حق حضانت و آثار عدول از آن.
تاریخ نظریه : ۱۴۰۴/۱۰/۲۸
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۴/۱۰۰
شماره پرونده : ۱۴۰۴-۹/۱-۱۰۰ح
استعلام :
چنانچه در پرونده طلاق، زوجین توافق کنند که زوجه در قبال تحصیل حضانت فرزند مشترک، مهریه خود را بذل یا صلح کند،
اولاً، آیا چنین شرطی صحیح است؟
ثانیاً، در صورت صحت، چنانچه پس از آن زوج به هر دلیلی از این شرط عدول کند و بدون رضایت زن، حضانت فرزند مشترک را از وی پس بگیرد، آیا زن می‌تواند به مهریه‌ای که در قبال حضانت بذل یا صلح کرده است، رجوع کند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :
با توجه به ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی، نگاهداری اطفال حق و تکلیف والدین است و آنان می‌توانند صرف نظر از سن فرزند مشترک، با توافق، انجام حضانت را به یکدیگر محول نمایند؛ چنانچه یکی از والدین حق حضانت خود را تا مدتی به دیگری واگذار کند، این توافق وفق ماده ۱۰ قانون مدنی لازم‌الوفاست و تا سپری شدن مدت تعیین شده، هیچ‌یک از طرفین بدون رضایت دیگری حق رجوع ندارد؛ هر چند وفق ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ دادگاه می‌تواند در صورتی که توافقات طرفین درباره حضانت کودک را مخالف با مصلحت کودک بداند، این توافقات را نادیده بگیرد و با رعایت مصلحت کودک تصمیم مقتضی اتخاذ کند؛ بنابراین، زوج بدون رضایت زوجه؛ آنگونه که در فرض سؤال آمده است، نمی‌تواند از توافق قبلی خود بر واگذاری امر حضانت فرزند مشترک به مادر عدول کند و این امر، منشاء اثر نیست.
محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است.
چکیده: این نظریه مشورتی به دو پرسش در خصوص توافق زوجین در حین طلاق می‌پردازد:
صحت شرط: آیا توافقی که بر اساس آن زوجه در قبال به دست آوردن حضانت فرزند مشترک، مهریه خود را بذل یا صلح می‌کند، صحیح است؟
آثار عدول: در صورت صحت، اگر زوج پس از این توافق، بدون رضایت زوجه حضانت را از وی بازپس گیرد، آیا زن می‌تواند به مهریه بذل شده رجوع کند؟
پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اصل صحت توافق: با استناد به ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی، حضانت هم حق و هم تکلیف والدین است و آنان می‌توانند با توافق، انجام آن را به یکدیگر واگذار کنند. بنابراین، چنین توافقی (از جمله شرط بذل مهریه در قبال آن) صحیح است.
لازم‌الوفا بودن: این توافق بر اساس ماده ۱۰ قانون مدنی لازم‌الوفا است. به این معنا که تا پایان مدت تعیین‌شده، هیچ یک از طرفین بدون رضایت طرف دیگر حق عدول و بازگشت از آن را ندارد.
نتیجه و اثر عدول یکجانبه: در فرض سؤال، زوج به صورت یکجانبه نمی‌تواند از این توافق عدول کند و اقدام وی در بازپس‌گیری حضانت فاقد اثر حقوقی است. بنابراین، اساساً مسئله‌ای برای رجوع زوجه به مهریه به عنوان یک تبعات حقوقی این عدول غیرمجاز پیش نمی‌آید.
اختیار دادگاه: بر اساس ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، دادگاه در صورتی که این توافق (یا هر توافق دیگری درباره حضانت) را مخالف مصلحت کودک تشخیص دهد، می‌تواند آن را نادیده گرفته و با رعایت مصلحت کودک تصمیم مقتضی اتخاذ کند. این اختیار دادگاه مستقل از توافق طرف
